Kasteel Duivenvoorde komende maanden in het teken van macht en onmacht

Voorschoten

Kasteel Duivenvoorde is eeuwenlang bewoond geweest door de elite. De kasteelheren hadden macht, maar waren soms ook machteloos. Daarover gaat de expositie ’Macht en onmacht’, die het nieuwe seizoen van het Voorschotense kasteel inluidt.

Het kasteel ontwaakt uit zijn winterslaap. Vanaf zondag 14 april zijn er weer volop activiteiten op het landgoed. ,,Want Duivenvoorde is meer dan alleen het kasteel’’, zegt Antoinette van Dorssen, die sinds eind vorig jaar directeur is. ,,Het landgoed is 262 hectare groot, met 42 hectare bos.’’

Zij was in het verleden directeur van openluchttheater Caprera in Bloemendaal en wil bij Kasteel Duivenvoorde voortaan ook meer buitenactiviteiten organiseren. ,,We hebben tochten om vogels of vleermuizen te spotten. Op zaterdag 20 juli gaan we voor het eerst een buitendiner houden op de brug voor het kasteel. Ik hoop dat we weer net zo’n mooie zomer als vorig jaar krijgen.’’

Rondleidingen

Het kasteel zelf is alleen met een rondleiding te bezoeken. Tot en met 27 oktober zijn die van dinsdag tot en met zondag twee keer daags: om 14.00 en 15.30 uur. Alleen komende zondag op de openingsdag is er elk heel uur een rondleiding.

Elk jaar wordt in het kasteel een nieuwe expositie ingericht, met steeds een ander thema. Het idee voor de huidige tentoonstelling ontstond in december 2017 tijdens een vrijwilligersavond. Simone Nieuwenbroek, samensteller van de expositie, zegt daarover: ,,Er doen zoveel verhalen de ronde over wat er in het kasteel gebeurd is. We wilden wel eens weten wat waar is en wat niet waar is.’’

Met een aantal vrijwilligers dook zij in zeshonderd jaar geschiedenis van de drie grote families die Duivenvoorde bewoond hebben. ,,Het is duidelijk dat hier de elite woonde, mensen met macht en rijkdom. Dat zie je ook terug als je door het kasteel loopt. Toch was niet alles te koop. Op het gebied van de liefde, politiek of familieverhoudingen bleken ze ondanks hun macht soms toch onmachtig.’’

Waarheidsgehalte

Veertien verhalen hebben ze op hun waarheidsgehalte onderzocht. Ze doken daarvoor in de archieven. Vervolgens zochten ze er objecten bij om de verhalen zichtbaar te maken. Er zijn onder meer voorwerpen in bruikleen gekregen van Museum Boerhaave in Leiden, het Katwijks Museum en het Mauritshuis in Den Haag.

Een van de verhalen gaat over de aanleg van een spoorlijn in de negentiende eeuw over het landgoed. Daardoor wordt treinverkeer tussen Leiden en Den Haag mogelijk. ,,De baron verzette zich met hand en tand tegen de doorsnijding van zijn landgoed, maar stond machteloos. Daarom bedong hij een eigen stationnetje. Als hij met de trein wilde, werd de koetsier vooruitgestuurd. Met een rode vlag werd de stoomtrein tot stoppen gebracht, zodat de baron kon instappen.’’

Een ander verhaal betreft kasteelheer Jan-Gerrit van Wassenaer. Hij hield van grote feestmaaltijden van soms wel tien gangen. Om ruimte voor nieuw voedsel te maken, werd tussendoor gepauzeerd met laxeermiddelen. Een van die schranspartijen is Van Wassenaer fataal geworden. Met behulp van olie probeerde hij zijn eten uit te kotsen. Hij liep echter blauw aan. In allerijl werd hoogleraar Herman Boerhaave uit Leiden gehaald.

Slokdarm

Boerhaave kon niet voorkomen dat Van Wassenaer overleed. De medicus verrichtte sectie op het lichaam en constateerde een gescheurde slokdarm. Deze aandoening ging de boeken in als het Boerhaavesyndroom. Op de tentoonstelling ligt het handgeschreven autopsierapport in een vitrine, net als de rouwbrief van de 18-jarige zoon.

In het goudleerkabinet van het kasteel hangt een lege lijst. Dat vertelt het verhaal van Maria van Wassenaer, die zwanger raakte van een man ver beneden haar stand. Het kwam haar op verbanning door de familie te staan.

In dezelfde ruimte staat ook de rijkversierde Hensbeker uit 1684, eigendom van het Hoogheemraadschap van Rijnland. ,,Er wordt uit gedronken bij de inauguratie van het nieuwe bestuur. Daarom moet hij binnenkort even terug. Na de recente verkiezingen wordt er een nieuw bestuur geïnstalleerd.’’

’Macht en onmacht, verborgen verhalen op Duivenvoorde’, 14 april t/m 27 oktober, Kasteel Duivenvoorde, Voorschoten, www.kasteelduivenvoorde.nl

Het laatste nieuws