Premium

Bollendorpen wapenen zich tegen vermenging onder- en bovenwereld: ’De tijd van goedgelovigheid is voorbij’

Bollendorpen wapenen zich tegen vermenging onder- en bovenwereld: ’De tijd van goedgelovigheid is voorbij’
Een dure auto wordt in beslag genomen na verdenking van criminele activiteiten.
© Archieffoto ANP
Hillegom

Om verweer te kunnen bieden tegen verweving van de onder- met de bovenwereld hebben Teylingen, Lisse en Hillegom de handen ineengeslagen. „Wij willen uitstralen dat hier niets te halen valt”, zegt Arie van Erk, burgemeester van Hillegom.

Gemeenten krijgen, of ze nou willen of niet, steeds vaker te maken met het vraagstuk van ondermijning. Voorbeelden zijn er genoeg: bedrijfspanden die worden gebruikt voor de vervaardiging of opslag van drugs, bedreiging van bestuurders of ambtenaren, of ondernemingen die als dekmantel worden gebruikt voor witwaspraktijken.

Overal waar geld in omgaat, proberen criminelen wel een graantje mee te pikken en nestelen ze zich vaak in gewone buurten of op industrieterreinen.

Gezamenlijk

Als het aan de drie gemeenten in de Bollenstreek ligt, wordt daar paal en perk aan gesteld. Door het probleem gezamenlijk aan te pakken, menen de burgemeesters Lies Spruit (Lisse), Carla Breuer (Teylingen), Arie van Erk (Hillegom) en Monique Blom (waarnemend teamchef en met Henk Woppenkamp verantwoordelijk voor politie Bollenstreek Noord) over veel meer slagkracht te beschikken.

Bollendorpen wapenen zich tegen vermenging onder- en bovenwereld: ’De tijd van goedgelovigheid is voorbij’
Ook in de bollengemeenten is de teelt van wiet niet vreemd.
© Archieffoto Kastermans Studio

De drie gemeenten zijn nu een jaar aan de slag en de eerste effecten zijn reeds zichtbaar. „Er zijn twee panden gesloten en vijf waarschuwingen uitgedeeld”, zegt Breuer.

„In Teylingen was de gebruiker vlak voor de sluiting van een pand op het industrieterrein plotseling vertrokken. Later lazen we in de krant dat het om een grote vis ging met landelijk criminele activiteiten.” Van Erk: „In alle drie de gemeenten zijn in het verleden wel hennepkwekerijen opgerold.”

Motorclub

De productie van grote hoeveelheden drugs in provincies als Noord-Brabant en Zeeland toonde aan dat gemeenten niet langer de ogen konden sluiten voor ondermijning.

Bollendorpen wapenen zich tegen vermenging onder- en bovenwereld: ’De tijd van goedgelovigheid is voorbij’
Lies Spruit.
© Foto gemeente

Spruit: „En als criminelen in Amsterdam hard bezig zijn, dan zullen wij daar ook wat van meekrijgen, of het nou gaat om drugslabs of motorclubs. In Hillegom is er een begin van zo’n motorclub geweest. Wij hebben daarop eigenaren van lege panden voor hen gewaarschuwd. Uiteindelijk zijn ze bij ons niet neergestreken.”

Van Erk: „Wij stellen elkaar meteen op de hoogte als er bijvoorbeeld aanwijzingen zijn dat drugs naar de Bollenstreek worden vervoerd.”

Om zo effectief mogelijk te werk te kunnen gaan, is eerst onderzocht op welk vlak zich de grootste problemen voordoen. Uit een verkennende analyse kwamen drugs, vastgoed, arbeidsmigranten, zorgfraude en voertuigcriminaliteit naar voren.

Bollendorpen wapenen zich tegen vermenging onder- en bovenwereld: ’De tijd van goedgelovigheid is voorbij’
Arie van Erk.
© Foto gemeente

Van Erk: „Zo zie je taxibedrijven zonder taxi’s.” Spruit: „Bij arbeidsmigranten wil je weten of er sprake is van uitbuiting. Dat weet je pas als je het ook daadwerkelijk ziet. De tegenpartij zal ontzettend veel moeite doen om dat juist te verbergen. We moeten er daarom gezamenlijk naar kijken.”

Kerstboom

Het is volgens haar niet alleen een kwestie van het in kaart brengen van geldstromen. „Je moet ook kijken naar verschijningsvormen. Winkels waar nauwelijks klanten zijn, bedrijven waar bijna geen winst in zit, of een kerstboom aan bv’s.”

De burgemeesters en politiechef doelen daarbij niet alleen op de onderlinge samenwerking, maar ook zijn er convenanten gesloten met het Openbaar Ministerie en Belastingdienst om informatie met elkaar te delen. Breuer: „Binnen onze eigen organisaties draait het vaak om de onderbuikgevoelens van medewerkers.”

Bollendorpen wapenen zich tegen vermenging onder- en bovenwereld: ’De tijd van goedgelovigheid is voorbij’
Carla Breuer.
© Foto gemeente

Volgens de Teylingse burgemeester hebben ambtenaren vaak feilloos in de gaten als er iets niet klopt. „We willen een meer integrale kijk van iedereen. Het gaat om bewustwording en daarop worden ze getraind. Via een speciale app worden de gegevens gedeeld en we zien dat het effect heeft. Door samenwerking hebben we meer daadkracht gekregen.”

Publieksbalies

De app is er vooral voor bestuurders en ambtenaren die veelvuldig met publiek in aanraking komen, zoals medewerkers van de publieksbalies of de afdeling bouwen en economie. Maar ook buitenshuis, bij bijvoorbeeld de ISD en bij de inspectie van het buitengebied, zijn de ogen geopend.

Zo wordt in de Bollenstreek, als onderdeel van een reguliere taak, het gebruik van grond in de buitengebieden onder de loep genomen. Gelijktijdig kunnen de ambtenaren die daarmee bezig zijn ook hun ogen en oren gebruiken om illegale praktijken op te sporen. Spruit: „,Als zij kijken naar het gebruik van de reststukjes grond, kunnen ze ook even in een nabijgelegen schuurtje kijken.”

Maar ook bij de politie is er alertheid. Blom: „Je kijkt niet alleen naar je eigen politietaak, maar houdt ook in de gaten wat sommige dingen voor een gemeente betekenen.” Spruit: „Zaken die voor de politie niet van belang zijn, kunnen voor ons de nodige informatie opleveren. Iedereen levert zo een stukje van de puzzel.”

Bibob

En het belang van bestuurlijk handelen moet volgens de burgemeesters niet worden onderschat. Zoals screening van mensen, Bibob-onderzoek, waarbij wordt onderzocht of de aanvragers van gemeentelijke subsidies of vergunningen wel integer zijn.

Van Erk: „Uit rapportages hebben we meegekregen dat criminelen googelen of in een Algemeen Plaatselijke Verordening maatregelen staan tegen ondermijning. Wij moeten uitstralen dat er bij ons niets valt te halen.”

Nu de samenwerking tussen alle ambtenaren, bestuurders en verschillende instanties goed op gang is gekomen, moeten de effecten ervan nog zichtbaarder worden. Ook al komen die soms indirect aan de oppervlakte.

Spruit: „Als er een bestuurlijke maatregel tegen een bedrijf wordt genomen, zie je soms andersoortige advocaten. Niet met een achtergrond op het gebied van ruimtelijke ordening, maar raadslieden vanuit het strafrecht. Dan denk je: ’Kijk, zo slecht hebben we het dus niet gezien’.”