Premium

Jonge vrouwen moeten gaan nadenken: Zelf baby dragen of kunstmatige baarmoeder?

Jonge vrouwen moeten gaan nadenken: Zelf baby dragen of kunstmatige baarmoeder?
Installatie van Next Nature
Leiden

Jonge vrouwen doen er goed aan zichzelf de vraag te stellen of zij zelf hun baby’s willen dragen of dat zij de zwangerschap liever overlaten aan een kunstmatige baarmoeder. Een maand geleden kregen de TU Eindhoven (TU/e) en het Prinses Máxima Medisch Centrum in die plaats 2,9 miljoen euro subsidie om de baarmoeder te maken. Binnen vijf à tien jaar kan hij er zijn, zegt TU/e-hoogleraar Guid Oei.

De komst van de kunstmatige baarmoeder stond afgelopen maandag centraal tijdens de eerste dag van het toekomstcongres Brave New World in Naturalis Biodiversity Center in Leiden. Het plan is om zo’n kunstmatige baarmoeder allereerst te gebruiken ter vervanging van couveuses en kunstmatige beademing van baby’s die veel te vroeg worden geboren. Deze zwangerschappen beginnen dus nog wel in een natuurlijke baarmoeder.

Maar de dag is niet ver meer dat een natuurlijke bevruchting nergens meer voor nodig is. Mannen en vrouwen die kinderen willen krijgen, betogen filosoof Lily Frank van de TU/e en Joyce Nabuurs van de VU Amsterdam, kunnen eitjes ’oogsten’ en in vitro laten bevruchten. Kunstmatige intelligentie kan het genoom van de meest levenskrachtige embryo’s screenen, waarna reproductieartsen met Crispr Cas-technieken eventuele erfelijke tekortkomingen wegknippen.

De volgende stap in dit kunstmatige reproductieproces is de ’designer baby’, een kind dat niet alleen gezond is, maar ook gemodelleerd naar onze schoonheidsidealen.

Goed, het kan nu nog niet, maar sciencefiction is het ook niet. De meeste bouwstenen voor ’ectogenese’, zoals het volgroeien van een baby in een kunstmatige baarmoeder heet, zijn aanwezig. Met lammetjes is het al zo goed als gelukt. ,,Het komt er echt’’, zegt Joyce Nabuurs.

Als de techniek er eenmaal is, krijgt dit enorme gevolgen, voor vrouwen én mannen.

De kunstmatige baarmoeder kan de verhouding tussen de seksen gelijker maken, doordat de taak en de last van het dragen van kinderen wegvalt. Ectogenese is dan een wapen in de strijd voor emancipatie. Het kan ook een hulp zijn bij de planning van het levenspad: vrouwen die moeder willen zijn en die tegelijkertijd carrière willen maken, worden van een hinderlijk obstakel verlost. Tegelijkertijd kan zo’n ontwikkeling ook worden gezien als ’een aanval op de vrouwelijkheid’ die vrouwen een kans op een unieke menselijke ervaring ontneemt.

Lily Frank waarschuwt ervoor dat ectogenese gevolgen kan krijgen voor de argumentatie rondom abortuswetgeving. Het argument van ’baas in eigen buik’ gaat immers niet meer op. Daarvoor in de plaats zouden mensen een recht kunnen krijgen om ’geen genetische ouder’ te zijn. Zeker is wel dat het ’uitzetten’ van een zwangerschap niet meer een beslissing van vrouwen alleen is - vaders krijgen meer te zeggen in het ’reproductieve proces’.

Gezien de vele implicaties zouden we nú de maatschappelijke voorwaarden moeten formuleren waaronder ectogenese mag, zegt Nabuurs. We zijn daar zelfs, meent Frank, ’al een beetje laat mee’.

Frank verwacht niet dat iedereen overstapt op kunstmatige zwangerschappen als de techniek ervoor er eenmaal is. ,,Veel mensen zullen toch ouderwetse reproductieve seks willen hebben, om religieuze redenen bijvoorbeeld.’’

Net binnen