Premium

Duurzaam Alrijne verdient voor het milieu en voor de eigen portemonnee

Duurzaam Alrijne verdient voor het milieu en voor de eigen portemonnee
Fedor Veldmaat demonstreert de composteermachine in het Alrijne-ziekenhuis.
© Foto Taco van der Eb

Fedor Veldmaat steekt zijn hand in de machine. „Dit is topspul”, zegt hij.

Veldmaat laat zijn hand glijden door de nog warme bruine compost, die oogt als droge koffiedrab. Het spul is nog warm. Gisteren ging het als groente- en fruitafval het apparaat in. „Binnen 24 uur bruikbaar”, vertelt hij trots. „Eigenlijk ideaal voor een champignonkweker. Maar ja, wie betaalt de transportkosten?”

Noodgedwongen wordt de compost nu nog wekelijks opgehaald als gft-afval. Maar Veldmaat, arbo milieu- en veiligheidsadviseur bij Alrijne Zorggroep, heeft al een plannetje. Waarom gebruiken we die compost niet zelf?

Lek

Alrijne wil voor het oudere gedeelte van het ziekenhuis in Leiderdorp een tweede beglazing neerzetten, rustend op bestaande balustrades. „Het gebouw is daar heel erg lek aan de buitenkant. De restwarmte die je daar uitblaast, gaat nu zo de lucht in. Maar die kun je ook over die hele gevel heen blazen. Zo isoleer je de hele schil van het gebouw.”

Alleen bevat die restwarmte ook CO2. Planten vangen CO2 af en daarom overweegt Alrijne nu om op die balustrades in de nieuwe tussenruimte tomaten te gaan kweken. Met dus compost uit eigen huis.

De composteermachine valt helemaal niet zo op in de ruimte waar het afval en de afwas van de catering worden verzameld. Hij meet zo’n drie bij een meter, wat klein lijkt om het gft-afval van een heel ziekenhuis te kunnen bergen. „In het LUMC in Leiden staat er nu een die twee keer zo groot is”, weet Veldmaat.

Lees ook: https://www.leidschdagblad.nl/cnt/dmf20191105_40551199/zorgspecial-hoe-duurzaam-is-de-zorg

Eerste

Alrijne in Leiderdorp was in 2013 het eerste ziekenhuis in Nederland met een composteermachine. Dat zegt wat over de groene ambities van de zorginstelling. Behalve een ziekenhuis in Leiderdorp horen ook nog een ziekenhuis in Leiden, een in Alphen aan den Rijn, twee verpleeghuizen (in Alphen en Leiderdorp) en twee poliklinieken (in Katwijk en Sassenheim) bij de Alrijne Zorggroep. Met een aantal andere zorginstellingen – waaronder het LUMC – heeft Alrijne zich aangemeld bij het Milieuplatform Zorg en wordt meegedaan met de Green Deal, een publiek-private samenwerking op het gebied van duurzaamheid in de zorg.

Het Milieuplatform Zorg helpt instellingen vergroenen en deelt ook keurmerken uit. „Als partners gaan we voor brons”, kondigt Veldmaat aan, maar met Alrijne afzonderlijk willen we meer. Wij gaan voor goud.”

Voor die ambitie is ’kwartiermaker duurzaamheid’ Veldmaat verantwoordelijk. Een doelstelling die bij hem, gezien zijn enthousiasme, in vertrouwde handen lijkt. In een eerdere rol bij Alrijne, als hoofd logistiek, was Veldmaat naar eigen zeggen ’altijd al duurzaam bezig’. En hij durft in zijn zoektocht naar milieuvriendelijke(re) alternatieven best ver te gaan. Of het nou om de ’zelfreinigende tegels’ in de toiletten gaat, de natuur-rubberen vloeren of de wens om toch recyclebare koffiebekertjes te gaan introduceren.

Verpakkingsmateriaal, medische hulpmiddelen (van spatels tot complete apparaten), voeding: overal waar kan, probeert Alrijne milieuwinst te halen. „We ondernemen allerlei initiatieven”, verhaalt Veldmaat, „maar sommige ideeën zien het daglicht niet. Als het te duur is, of te weinig oplevert, doen we het niet. En soms zit een idee net over de grens van wat financieel kan: dan vragen we wat extra’s.”

En wat we vooral niet moeten vergeten: Duurzaamheid verdient Alrijne terug in de portemonnee. „Het scheelt echt ongelooflijk veel geld.”

Groene aspiraties of niet, zelf hult de kwartiermaker zich in bescheidenheid, ’want het gaat niet over mij’. „Je hebt bevlogenheid nodig. Onze raad van bestuur is bevlogen. Dat maakt dat je hele organisatie ervan doordrongen en bevlogen raakt. Als mensen niet betrokken zijn, kun je niets bereiken.”

Voorheen

De rubberen vloeren en wandtegels in de wc’s (bijvoorbeeld) maken dat veel minder schoonmaakmiddelen nodig zijn. „Het stond hier voorheen praktisch vol”, wijst Veldmaat in een opslagruimte. Nu staan daar een wandrek, een dispenser, wat dozen en een rij schoonmaakkarren. De dispenser, die flessen vervangt, zorgt ook voor een besparing. Veldmaat: „En wat hier staat, is voor een heel ziekenhuis hè.”

Hij vervolgt: „We hoeven onze toiletten en vloeren met bijna alleen nog maar water te reinigen, plus een microvezeldoekje.” Voor wie twijfelt aan die bewering: Vorig jaar bleek bij een verkiezing dat Alrijne het schoonste ziekenhuistoilet van Nederland had.

Leiderdorp is het logistieke knooppunt van de Alrijne Zorggroep, wat maakt dat aan de achterzijde, met de laad- en loswallen, voortdurend vrachtwagens aan- en afrijden. Intussen moppert Veldmaat even over twee soorten plastic afvalbakken die bij elkaar op een pallet staan. „Dat hoort niet.” De blauwe bakken en vaten, waarin medisch afval zit en waarvan de afvoer aan strikte regels gebonden is, worden nu vervangen door grijze. „Die zijn gemaakt van gerecycled plastic.” Dat betekent dat de blauwe bakken straks ook als grijze weer kunnen terugkeren in het ziekenhuis. Op jaarbasis gaat het om 6600 vaten.

Grote happen uit het energieverbruik halen de warmte-koude opslag en de LED-lampen. Het scheelt Alrijne een kwart miljoen kuub gas en elf miljoen KWh (kilowatt/uur) per jaar, dat is respectievelijk 12,5 procent en 9 procent op het totaal, is uitgerekend. Afgaande op de (gemiddelde) gasprijs voor nutsgebouwen van dit jaar bespaart Alrijne in 2019 zo een dikke 100.000 euro. En aan stroom bijna 1,4 miljoen euro (bron: energiecijfers.databank.nl).

In verpleeghuis Oudshoorn, dat recent nieuwbouw kreeg, is de besparing nog groter. Daar is het gasverbruik 40 procent lager en het elektriciteitsverbruik 15 procent. Veldmaat: „Oudshoorn is echt state of the art.”

En Leythenrode, het Leiderdorpse verpleeghuis dat straks nieuwbouw krijgt, moet dát weer gaan overtreffen, kondigt de kwartiermaker aan. „We gaan nu per bouwsegment iemand aantrekken die kijkt naar duurzaamheidswinst. We willen uiteindelijk dat de CO2-uitstoot in Leythenrode zelfs negatief is.”

Net binnen