Premium

Onderzoeker na Hoogmade: ’Voorkomen kerkbrand moet hoger op de agenda’

Onderzoeker na Hoogmade: ’Voorkomen kerkbrand moet hoger op de agenda’
De Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk in Hoogmade, een dag na de grote brand.
© Foto ANP Koen van Weel
Hoogmade

„De brand in Hoogmade staat niet op zichzelf. Met enige regelmaat branden in Nederland kerken en andere gebouwen van cultuurhistorische waarde af, opvallend vaak tijdens of direct na werkzaamheden.” Dit stelt Clemon Tonnaer van het Instituut Fysieke Veiligheid.

Met een schilder die verf van een dakgoot afbrandde, lijkt ook Hoogmade in dat beeld te passen. „Helemaal te voorkomen is een brand nooit. Maar het is in een dergelijk gebouw wel belangrijk dat een brand zo snel mogelijk wordt ontdekt en geblust. Alleen dan heb je nog kans het te redden. Zit de brand eenmaal in de kap, dan is die door de brandweer vrijwel niet meer te blussen, ook niet met ladderwagens.”

Onderzoeker na Hoogmade: ’Voorkomen kerkbrand moet hoger op de agenda’
Onderzoeker Clemon Tonnaer.

Bij de kerkbranden die Tonnaer onderzocht, gebeurde hetzelfde als de brandweer in Hoogmade tegenkwam: de brand ontwikkelde zich tussen het gewelf en de dakpannen, voordat hij uitslaand werd. „In zo’n geval is het vrijwel niet mogelijk om effectief water op het vuur te krijgen”, weet de onderzoeker.

Alles draait dus om snel ontdekken en blussen. „Doordat dat Hoogmade blijkbaar niet is gebeurd, kon de brand zich ongehinderd verspreiden. Zeker omdat dergelijke panden zelden over een brandcompartimentering beschikken. Vereist is dat ook niet, zelfs bij modernere kerken niet.”

Voorzorgsmaatregelen

Dus hamert zijn instituut op het nemen van voorzorgsmaatregelen bij dergelijke brandgevaarlijke werkzaamheden. „Daarbij gaat het om dingen als: blijf erbij en hou altijd blusmiddelen klaar, voor het geval het toch mis gaat. Voer ook een goede nacontrole uit na het afronden van de werkzaamheden op een dag. Er zijn verschillende voorbeelden van gebouwen waarbij dat het probleem was.”

Sommige verzekeraars stellen eisen op het gebied van voorzorgsmaatregelen en branddetectie. ,,Maar standaard is dat tot mijn verbazing niet. Wanneer ik verzekeraar was, zou ik het wel doen. Net zoals bij een inboedelverzekering wordt geëist dat je je deur op slot doet wanneer je van huis gaat.”

Om de bewustwording te vergroten en het probleem van kerkbranden ’eindelijk eens wat hoger op de agenda te krijgen’, houden zijn instituut en de Rijksdienst voor Cultureel erfgoed 19 november een symposium over ’Brandveiligheid en cultureel erfgoed’ zoals kerken. Iedereen die met dat erfgoed te maken heeft is welkom, van parochiebesturen en gemeentes tot verzekeraars. Of het nu rijksmonumenten zijn of niet, Tonnaer weet hoeveel het los maakt wanneer ’een karakteristiek pand in brand staat’ - zoals de Urbanuskerk in Amstelveen.

„Het gebouw was voor miljoenen gerenoveerd, zonder dat er geld was gereserveerd voor brandveiligheid. En op het moment dat de verbouwing klaar was - in september vorig jaar - ontstond er kortsluiting in de meterkast en brandde de kerk gedeeltelijk af.”

Hij wil het tijdens het symposium ook aanhalen: „Het onderstreept namelijk de boodschap dat een ongeluk in een klein hoekje zit en de oplossing dichterbij is dan je denkt.”