Premium

Het hart van straatkrantverkoper George gaat ’boem boem’

Het hart van straatkrantverkoper George gaat ’boem boem’
Dominee Piet Warmenhoven en straatkrantverkoper George, anno nu.
© Foto Hielco Kuipers

Al achttien jaar zit Gamal Montasir (52), beter bekend als de vriendelijke straatkrantverkoper George van de Albert Heijn aan de Hooigracht, in onzekerheid of hij in Nederland mag blijven. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) geloofde niet dat hij tot koptische christen is bekeerd. Donderdag neemt de recht een besluit over zijn verblijfsstatus.

„Slapen gaat moeilijk. Ik word steeds wakker. Het zijn slechte dromen. Vreselijke dingen.” Een nerveus ogende Montasir zit aan de keukentafel in het huis van dominee Piet Warmenhoven van de Protestantse Gemeente Leiden Zuidwest, die de Egyptenaar steunt en begeleidt. De straatkrantverkoper slaat met zijn hand enkele malen op zijn borst. „Mijn hart gaat boem boem. Het is niet goed.”

Nadat in een eerdere rechtszitting Montasir door de spanningen dichtklapte, vroeg de rechter zijn geloofsovertuiging voor een beter beeld eerst goed op papier te zetten. Uit gesprekken met de straatkrantverkoper, die zelf slecht Nederlands spreekt, schreef Warmenhoven in vijf gedetailleerde kantjes zijn bekeringsverhaal voor de rechter op.

Het hart van straatkrantverkoper George gaat ’boem boem’
George de straatkrantverkoper voordat hij in 2014 werd opgepakt.
© Archieffoto

In zijn jeugd zegt de Egyptenaar te zijn opgegroeid in een straat waar voornamelijk koptische christenen woonden. Zelf kwam hij uit een niet streng moslimgezin. Als kleine jongen ging hij met een vriendje wel eens mee naar christelijke godsdienstlessen in de kerk. Een koptische man die hij Aboena noemt, wat dicht in de buurt komt van een westerse dominee, praatte vaak met hem. Naar eigen zeggen voelde hij wat in de kerk gebeurde dicht bij zijn hart.

Opgesloten

Voor zijn nieuwe geloofsovertuiging heeft Montasir een hoge prijs betaald. Hij praat er liever niet over. Een enkele keer heeft hij aan de dominee zijn verleden toevertrouwd. Hij zou zijn opgesloten, gemarteld en misbruikt door islamitische extremisten.

Volgens Montasir is hij in 1996 als koptische christen vanuit Egypte naar de Oekraïnse hoofdstad Kiev gevlucht, waar hij met een Wit-Russische vrouw trouwde. Hij zegt dat hij in 2001 alleen met een vlucht van de KLM naar Nederland is gekomen. Het is niet te verifiëren, omdat de vliegmaatschappij geen reisverklaring zou willen afleggen.

Inmiddels is Montasir, nog steeds zonder verblijfsvergunning, doodsbang om naar Egypte terug te keren. Nog altijd is het land niet veilig voor de christelijke minderheid. Als Warmenhoven aan het woord is, staart Montasir gespannen voor zich uit. Meerdere keren slaat hij zijn handen voor zijn gezicht. Soms vult de hij de dominee aan. „Het is verschrikkelijk daar. Erge dingen gebeurd. Naar Egypte gaan en mijn leven stopt. Het is hetzelfde.”

Pardon

Sinds hij in Nederland aankwam, is hij verwikkeld in procedures en verhoren. Hij werd in 2014 al eens opgepakt en naar een detentiecentrum overgebracht, maar van een daadwerkelijke uitzetting kwam het nooit. Het generaal pardon in 2007 liep hij mis, omdat hij niet als Egyptenaar is erkend. Daar zou de reisverklaring van de KLM voor nodig zijn geweest.

Montasir kan voor een slaapplek terecht bij een kerkgenoot. Zijn kamer in het asielzoekerscentrum in Rijswijk gebruikt hij liever niet. Zijn verleden lijkt hem te achtervolgen, waardoor moeilijk is in te schatten wanneer de realiteit overgaat in zijn beleving. Montasir: „Het is daar niet veilig. Ze staren mij de hele tijd aan.” Warmenhoven reflecteert. „Het kan ook zijn dat je dat denkt.”

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) geeft in sommige gevallen aan gevluchte kopten een verblijfsvergunning. Maar de IND gelooft zijn bekering niet en de asielaanvraag werd afgewezen. Warmenhoven schreef samen met een andere dominee van de Leidse binnenstadsgemeente, waar Montasir regelmatig een kerkdienst bijwoont, een verklaring aan de IND. Maar het veranderde niets aan de afwijzing.

Het hart van straatkrantverkoper George gaat ’boem boem’
Januari 2015, George wordt onverwacht 'ontslagen' uit Detentiecentrum Rotterdam.
© Archieffoto Hielco Kuipers

De IND heeft de lastige taak om de echte geloofsvluchtelingen uit de aanvragen te pikken, maar een overtuiging is moeilijk te toetsen. Uit een werkinstructie blijkt dat de IND de geloofwaardigheid van een bekering beoordeelt aan de hand van drie hoofdcriteria: de motieven van een bekeerder, zijn (bijbel)kennis en of de asielzoeker religieuze bijeenkomsten, zoals een kerkdienst, bezoekt. Ook schrijft de IND met ’een open blik naar de zaak te kijken om te voorkomen dat er (onbewust) geredeneerd wordt vanuit de eigen context’.

Lees ook: IND gelooft niet in geloof van George

Volgens Warmenhoven is dat waar het bij de IND juist aan schort. „Koptische christenen hebben een hele andere liturgie dan westerse christenen, maar daar houdt de IND geen rekening mee. Ze oordelen te veel aan de hand van dogma’s. Iemand moet bijvoorbeeld goed kunnen uitleggen waarom Jezus de zoon van god is. Maar in de bijbel noemt Jezus zichzelf nooit zo, hij ziet zichzelf als de mensenzoon.”

Straat

Uit verklaringen in handen van het Leidsch Dagblad geeft de IND onder meer als reden dat de bijbelkennis van de straatkrantverkoper niet voldoende zou zijn. Ook zou hij tijdens verhoren niet duidelijk hebben kunnen aangeven hoe zijn bekering verliep. Volgens Warmenhoven is hen gezegd dat het Montasir alleen om een ’fijne huisvesting’ te doen zou zijn. De Egyptenaar vult de dominee aan. „De IND gelooft mij niet, ze denken: onderdak, onderdak. Maar dat maakt mij niet uit. Als het moet slaap ik op straat.” De IND kan geen uitspraak doen over individuele gevallen, meldt een woordvoerder.

„Het gaat erom in hoeverre iemand wezenlijk geraakt is door de verhalen in de bijbel. Dat zou een van de uitgangspunten van de IND moeten zijn”, vindt de dominee. Inmiddels heeft de Egyptische ambassade van Montasirs situatie vernomen. Ook al is hij voor de IND misschien geen christen, in Egypte is hij dat nu zeker wel. Ook zijn kerkgenoten hebben geen twijfels en zullen voor een goede afloop bidden. Maar hoe graag ze ook willen, ze kunnen Montasir niet bij hen houden, dat kan alleen de rechter.

Lees ook: Gamal is een vrij man