Premium

Leidse musea worstelen met noodgedwongen sluiting door coronavirus

Leiden

De Leidse musea zijn noodgedwongen gesloten. Daarmee valt de stroom dagjesmensen naar Leiden ook stil. De musea proberen hun publiek nu vooral digitaal te bereiken. In Museum Boerhaave wordt wrang genoeg doorgewerkt aan de opbouw van de nieuwe tentoonstelling ’Besmet’.

Museum Boerhaave

Het is alsof dit wetenschapsmuseum in de Leidse binnenstad een vooruitziende blik had. Twee jaar geleden werd al bedacht om een expositie te wijden aan besmettelijke ziekten. ,,De wereldgezondheidsorganisatie waarschuwt al jaren voor ziekte X, die op een gegeven moment kan opduiken en vanwege het besmettingsgevaar de samenleving kan ontwrichten’’, zegt Boerhaave-directeur Amito Haarhuis. ,,Dat leek ons een aardig en actueel onderwerp om in het museum te behandelen. Niet wetende dat het coronavirus in China zou opduiken, dat zich vervolgens als ziekte X over de rest van de wereld verspreidt.’’

De opening van de tentoonstelling ’Besmet’ staat gepland voor woensdag 15 april. Koning Willem-Alexander zou hiervoor naar Leiden komen, maar in deze onzekere tijden staat alles op losse schroeven. ,,Vooralsnog ga ik uit van deze datum’’, zegt Haarhuis. ,,Maar natuurlijk houd ik er rekening mee dat de opening wordt uitgesteld. Gelukkig is de expositie elf maanden te zien; dus er blijft voldoende tijd over om het museum later dit jaar te bezoeken.’’

De tentoonstelling ’Besmet’ laat zien hoe besmettelijke ziekten de mensheid door de eeuwen hebben geteisterd. ,,Denk aan de pestepidemie die in de veertiende eeuw miljoenen mensen het leven kostte. Wij plaatsen het coronavirus in een historische context en laten zien hoe wetenschappers altijd op zoek zijn naar genezing en preventie. Maar ook de andere kant van het verhaal: we tonen hoe angst een samenleving kan verlammen en hoe patiënten soms worden gestigmatiseerd.’’

Naturalis

Terwijl in Museum Boerhaave dus nog door een team wordt gewerkt aan de opbouw van de nieuwe expositie, stuurt Naturalis met ingang van woensdag alle medewerkers naar huis. ,,We waren sinds vrijdag natuurlijk al voor publiek gesloten’’, zegt Corine van Impelen, hoofd communicatie en evenementen van Naturalis. ,,Maar achter de schermen werd door wetenschappers en laboratoriummedewerkers nog doorgewerkt. Vanaf woensdag gebeurt dat ook niet meer. Dan zit alles dicht. Uiteraard voor de veiligheid van onze medewerkers, maar ook om kosten te besparen. Het scheelt bijvoorbeeld in de energie- en schoonmaakkosten als er niemand meer werkt.’’

Naturalis heeft voor een aantal personeelsleden deeltijd-ww aangevraagd. ,,Met name voor publieksmedewerkers die nu werkloos thuis zitten. Zij krijgen dan een uitkering en Naturalis vult het salaris aan. Onze medewerkers met een nul-uren-contract zijn ook naar huis gestuurd. Zij krijgen deze week nog uitbetaald, omdat ze waren ingeroosterd. Maar vanaf volgende week vervallen hun uren.’’

Van Impelen schat dat de financiële schade voor Naturalis inmiddels in de tonnen loopt. ,,We zijn sinds vrijdag als museum gesloten. Normaal trekken wij in een weekend 8000 à 10.000 bezoekers en op een doordeweekse dag gemiddeld 3000; dus reken maar uit hoeveel bezoekers en entreegeld wij mislopen.’’

Daarnaast zijn er heel veel geplande evenementen in Naturalis die niet doorgaan. ,,Sinds onze heropening vorig jaar zijn wij een geliefde plek voor congressen, evenementen en andere bijeenkomsten. Dat is ook een belangrijke bron van inkomsten die is weggevallen.’’

Naturalis probeert het publiek nu vooral digitaal te bereiken. Corine van Impelen: ,,We bieden online lesprogramma’s aan en collectiebeheerders nemen vlogs op. Het scheelt dat we in 2018 en 2019 ook een jaar dicht zijn geweest. We hebben kunnen oefenen met een digitaal Naturalis.’’ Het natuurhistorisch museum heeft alleen een vaste opstelling en werkt op dit moment nog niet met tijdelijke tentoonstellingen.

De Lakenhal

Museum De Lakenhal heeft net de grote Rembrandt-expositie achter de rug en zou aan het einde van deze maand een nieuwe tentoonstelling openen: over de Pilgrims. De geplande opening op vrijdag 27 maart is inmiddels afgeblazen. ,,Ook de opbouw van de expositie ligt stil’’, zegt museumdirecteur Meta Knol. ,,De technische mensen zouden misschien kunnen doorwerken, maar we zijn ook afhankelijk van bruiklenen die van elders moeten komen.’’

Zij gaat ervan uit dat de tentoonstelling op een later moment kan openen. ,,Zo snel mogelijk na de lockdown wat mij betreft, ook al missen er dan misschien nog één of twee objecten. We openen dan gewoon de deuren van het museum zonder een officiële opening. Wellicht kunnen we op een later moment nog een feestelijke dag organiseren met de andere partijen die bij het Pilgrimjaar 2020 betrokken zijn.’’

Het personeel van Museum De Lakenhal is met betaald verlof, heeft vervangend werk of volgt online bijscholing. ,,Ons team is niet zo groot dat we deeltijd-ww hebben moeten aanvragen’’, aldus Knol. Ze is ook bestuurslid van Kunsten ’92, de belangenvereniging van de culturele sector. ,,Voor deze sector is het ramp. Van de meeste zelfstandig werkende kunstenaars is de inkomenspositie al niet zo best en dan komt deze klap er nog bovenop. Zestig procent van de werkenden in deze sector is zzp’er. Er is absoluut een noodfonds nodig en gelukkig vindt de minister dat ook. Aan de andere kant is het ook mooi om te zien hoe creatief deze mensen zijn. Neem de muziek vanaf de balkons, dat maakt duidelijk dat kunst en cultuur ons ook door moeilijke tijden kunnen loodsen.’’

Meer over corona in deze regio:

Volg hier het liveblog over corona.

We houden een interactieve kaart bij met coronabesmettingen.

Hier vindt u meer artikelen over corona uit het Leidsch Dagblad.