Premium

Politiebaas Arthur van Baaren wordt directeur Rijksrecherche: ’Vertrek Fatima Aboulouafa was pijnlijk en heeft mij echt geraakt’

Politiebaas Arthur van Baaren wordt directeur Rijksrecherche: ’Vertrek Fatima Aboulouafa was pijnlijk en heeft mij echt geraakt’
’De politie heeft als het ware een waterhoofd. De club boven de vijftig is oververtegenwoordigd’.
© Foto Hielco Kuipers

Arthur van Baaren (61) zit in isolatie vanwege een zieke thuis. Hij kon daardoor geen afscheid nemen als districtschef van de politie Leiden/Bollenstreek op 1 april.

Maar niet getreurd, een telefonisch interview zit er wel in over zijn nieuwe baan bij de Rijksrecherche, aanrandingen in het centrum van Leiden, de vergrijzing bij de politie, de toekomst en het vertrek van de Leidse teamchef Fatima Aboulouafa. „Dat laatste heeft mij als persoon ook echt geraakt.”

Fatima Aboulouafa

Van Baaren heeft zes jaar leiding gegeven aan een organisatie waar hij ’trots’ op is. Hij was ook ’trots’ toen hij Fatima Aboulouafa aanstelde als teamchef. Omdat ze niet meer werkt voor de eenheid Den Haag en rechtstreeks onder de korpsleiding valt, kan hij zich niet uitspreken over haar toekomst. Hij wil wel terugblikken op ’deze pijnlijke affaire’.

„Ik heb haar destijds aangesteld omdat ik haar een kans wilde geven om mooie dingen te gaan doen met de andere teamchef, Henk van der Veek. Maar toen ze allerlei dingen over de politie ging zeggen via de sociale media, zo in het openbaar, was ik het daar niet mee eens. Agenten werden op straat uitgemaakt voor racist. Daar hadden ze last van. We kregen ook opmerkingen uit de moslimgemeenschap. Natuurlijk had Fatima gelijk om seksisme en racisme bij de politie aan de kaak te stellen, maar doe het niet op de sociale media. Als mijn mensen daar op straat op worden aangesproken, gaat er iets niet goed.

Ik heb eigenlijk nooit kunnen inschatten dat het zo zou aflopen. Het is heel verdrietig en ik heb er slapeloze nachten van gehad. Dat heb ik niet snel. Ik heb het niet zien aankomen. Fatima was juist leuk eigenwijs. Zo iemand zocht ik ook. Ik heb haar aangenomen vanwege haar dwarsheid. Maar door haar uitingen op sociale media is het naar mijn mening een strijd tegen de politie geworden.

We waren in Leiden juist zo goed bezig door verbinding te zoeken met de moskeeën en de moslimgemeenschap. Door de hele affaire waren we in een keer heel veel stappen terug. Ik heb heel veel gesprekken met Fatima gevoerd, maandenlang, maar we zijn steeds meer verwijderd geraakt van elkaar. Tot het laatste moment heb ik geprobeerd om haar binnenboord te houden maar als mijn mensen het vertrouwen in haar verliezen, houdt het op. Ik kijk daar met heel veel spijt en frustratie op terug. Want ik heb geprobeerd om het goed te krijgen maar het is niet gelukt.

Het was ook zo pijnlijk omdat mijn district juist zo goed ging. We waren het eerste team in Nederland waar een mannelijke collega met bevallingsverlof mocht gaan, anderhalf jaar geleden. Hoe lang dat is? Oh, dat weet ik eigenlijk niet. We hebben een prijs gekregen van de stichting Hoop en Ontwikkeling in Leiden die uit verschillende moslimgroeperingen bestaat. We hebben gewerkt aan een cursus tegen polarisatie die landelijk is overgenomen. En toen de aanslag in Utrecht was met de tramschutter, gingen de wijkagenten in Leiden meteen naar de moskeeën. Ze kregen daar een staande ovatie.

Toen Fatima in september weg was, zijn de burgemeester en ik meteen met de verschillende organisaties van moskeeën, de voorzitter van de Turkse ondernemersvereniging en de directeur van de Islamitische school gaan praten. Ik heb daar mijn kant van het verhaal gedaan zonder uit de school te klappen. We kregen daar het volste vertrouwen en daar ben ik blij om.”

Vergrijzing

„De politie heeft als het ware een waterhoofd. De club boven de vijftig is oververtegenwoordigd. Binnenkort gaan er ook veel dienders met pensioen. Als je 55 bent, hoef je geen nachtdiensten meer te draaien, maar collega’s doen het uit solidariteit soms nog wel. Dat merken we wel in de inzetbaarheid. Daarnaast hebben we voldoende stoelen, maar er zitten wat minder mensen op. We zijn nu aan het werven, maar het probleem is dat nieuwe agenten er pas over vier jaar zijn. Op nationaal niveau is men bezig om de opleiding in te korten tot anderhalf of twee jaar. Er wordt druk geworven en dat gaat goed. Hoewel er nog wel meer uit de minderhedengroeperingen kunnen solliciteren.”

Evenementen

„We moeten goed overleg voeren over evenementen, want dat wordt lastig. Nu met de coronacrisis is er weinig sprake van, maar we moeten het niet hebben dat alles in het najaar wordt ingehaald. 3 Oktober dan maar niet vieren? Nou, dat kan ik me niet voorstellen.”

Toekomst politie

„Daar zijn we heel erg mee bezig. We kijken vooruit naar de ontwikkelingen die we in de samenleving zien en welke vragen er op ons af komen. De traditionele criminaliteit is aan het dalen, en daar hingen ook bepaalde gevoelens van onveiligheid mee samen. Dat coronavirus is een heel mooi voorbeeld van een nieuw gevoel van onbehagen in de samenleving. De politie verwacht van collega’s niet alleen meer dat ze het wetboek uit hun hoofd kennen, maar ook dat ze een persoonlijke inbreng hebben in het werk. Een voorbeeld: de intocht van de Sint werd vroeger door twee agenten gedaan. Nu geeft dat feest heel veel spanning, maar het moet natuurlijk wel een feest voor kinderen blijven. Het kan niet zo zijn dat er keihard wordt ingegrepen tegen ordeverstoorders zodat er mensen rollebollend over straat gaan. Dus is het devies: zoek eerst nog een andere oplossing voordat je hard optreedt. Gelukkig valt het in Leiden nog wel mee, daar gaat het nog wel vredelievend.”

Allianties sluiten

,,We moeten als politie meer samenwerken. Zo hebben we een alliantie met de universiteit. We hebben twee student-ambassadeurs en we hebben een politielaboratorium aan de Langegracht. Daarin werken we samen met masters criminologie aan coldcases. De zaken zijn natuurlijk wel geanonimiseerd, dus ik kan daar niet heel veel over zeggen, maar daar krijgen twintig studenten les. Drie keer per jaar geven we gezamenlijke colleges. Over en weer ontstaan er dan mooie dingen. Zo hebben we een ouderenambassadeur gekregen. Met de Hogeschool van Leiden hebben we een ICT-project. Zij helpen ons speuren op internet. We hebben samen een vuurwerkteam gedraaid en handelaren opgespoord en we zijn bij 120 jongeren op bezoek geweest. De volgende stap is samenwerken met het ROC. Dit soort samenwerkingen werkt beide kanten op, want daar zitten onze toekomstige collega’s. Ik ben er ontzettend trots op dat we dat allemaal hebben bereikt.”

Enge man

„We hebben ook samengewerkt met een onderzoek van de universiteit naar ongewenst seksueel gedrag. Daarmee kom ik op de aanrandingen en verkrachting die speelden in Leiden en leidden tot grote onrust onder onder anderen studenten. Weet je dat negentig procent van alle zedendelicten wordt gepleegd door bekenden? Bij slechts tien procent gaat het om de enge man die uit de bosjes springt. Daar hebben we in Leiden mee te maken gehad. En je zag hoeveel onrust dat veroorzaakte. We hebben daar meteen een team op gezet en binnen een week hadden we een verdachte. Ik durf nu te zeggen dat er geen enge man meer in de bosjes zit.”

Damien

„Damien, de politieagent die tijdens oud en nieuw twee jaar geleden het ziekenhuis in werd geschopt, is inmiddels weer op straat aan het werk. Het zag er aanvankelijk niet rooskleurig uit. We dachten dat dat nooit meer zou gebeuren. Hij heeft er keihard voor geknokt en daar ben ik ontzettend blij mee. Hij is een politieagent in hart en nieren. Dit wil je ook niet, not on my watch, dat iemand op die manier uitvalt. De opvatting dat Damien er tijdens die nacht met een gestrekt been is ingegaan, deel ik niet. Hij kon niet anders. De verdachte is niet veroordeeld. Dat heeft erin gehakt bij politieagenten, er is best gevloekt en er zijn wat tanden geknarst toen er vrijspraak volgde. Maar daarna is iedereen weer hard aan het werk gegaan.”

Corona

,,We hebben nog geen last van meer zieke agenten door de coronapandemie. De politie Leiden heeft met vijf procent het laagste ziektepercentage van de eenheid Den Haag. Hoe dat komt? Misschien omdat we meteen bellen zodra iemand ziek is en omdat we oplossingen zoeken. Laatst hadden we een agent met een wond aan zijn arm omdat hij met glas was gestoken. Die zetten we dan op kantoor. Dat is bij Damien ook gebeurd. Leiden heeft een prettige werksfeer en we zorgen goed voor onze mensen. Of dat botst met Den Haag, waarmee we in een eenheid zitten? Leiden heeft een breder werkaanbod, Den Haag kent een wat hardere cultuur in de binnenstad en er zijn meer toeristen. Ik zeg altijd: ’We reanimeren als politie vaker dan dat we schieten’. We doen ook veel aan verbinding en hulpverlening, maar dat zou ik niet ’lief’ willen noemen. We zouden wel wat meer personeel kunnen uitwisselen. Het aantal agenten dat uit Leiden naar Den Haag gaat en omgekeerd, is niet groot.”

Shitzooi

„Mag ik nog iets zeggen? Ik ben heel trots op het team Katwijk dat de Hein Roethofprijs heeft gewonnen afgelopen jaar. Zij hebben met wat jongens van een videobedrijf het spel Shitzooi ontwikkeld om sexting duidelijk te maken. Het gaat over een gewaagd filmpje van een meisje dat ze naar haar vriendje stuurt en dat op diverse pornosites belandt. Door het spel te spelen, krijg je door hoe het werkt. Met dat spel gaan we nu de scholen langs. Die jongens van het videobedrijf zijn zelf ook boefjes geweest en hebben nu een voorlichtende rol gekregen. Ik vind het een fantastisch initiatief dat zeer terecht een prijs heeft gewonnen van 10 duizend euro.”

Directeur Rijksrecherche

,,Ik ga per 15 mei aan de slag als directeur van de Rijksrecherche. Dat is een landelijke organisatie die onder het college van procureurs-generaal valt om zo de onafhankelijkheid te waarborgen. Deze professionele club komt in beeld bij onder andere letsel of dood veroorzaakt door politiemensen of bijvoorbeeld corruptie door ambtenaren. Er moet erg zorgvuldig worden gewerkt om te voorkomen dat mensen beschadigd raken. De organisatie is nu vrij onzichtbaar, er kan wel wat meer aan de weg worden getimmerd. Ze kunnen meer doen met adviezen, bijvoorbeeld in het geval van ondermijning. Of er een vrouw op deze functie heeft gesolliciteerd, weet ik niet. Ik ben een man van 61 maar zo voel ik me geenszins hoor en ik schijn ook niet zo over te komen. Ze hebben gekozen voor een rustig persoon met veel ervaring bij de recherche en iemand die graag verbindt. En mijn oude baan is overgenomen door een vrouw, Marieke van den Bosch.”

Annalaura Molducci