Stortvloed aan hartenkreten uit verpleeghuizen: ’Waarom mag je in een vrij land ouderen gevangen houden?’

Amsterdam

Verpleeghuisbewoners en familie misten ruim twee maanden elkaars nabijheid. Versoepeling van het bezoekverbod moet dan wel de hemel op aarde zijn. Toch? Niet dus. Na een oproep om ervaringen te delen is de krant overladen met reacties. Verhalen vol pijn en ellende.

Vrijwel iedereen draagt het zorgpersoneel - ’allemaal kanjers’ - op handen. ,,Ze doen hun stinkende best.” Maar er is ook jaloezie: waarom mogen zij wel bij onze geliefden komen? ,,Medewerkers gaan ook naar huis, hebben een gezin en gaan ook naar de supermarkt.”

Lees ook: Ouderen gevonnist op nationale tv: strikte isolatie, beroep is niet mogelijk | Commentaar

Sinds twee weken mogen ouderen in coronavrije tehuizen onder strikte maatregelen één vaste bezoeker ontvangen. ,,Het is zeer zeer moeilijk om je vrouw, je maatje, je alles niet te mogen zien”, laat Chris Eerden weten. Het echtpaar was overgeleverd aan beeldbellen en het babbelraam. ,,Ik mis haar elke dag en vind de isolatie mensonterend.”

Henk Bink bezoekt mét mondkapje zijn jarige vrouw. ,,Haar man met doek voor zijn gezicht.” Ze begrijpt het niet en slaat dicht. ,,Nog geen vijftien minuten na binnenkomst stond ik huilend buiten.”

In de reacties klinkt onmacht door: ,,Hekken van bijna twee meter hoog rondom het verpleeghuis met politielinten. Met aan de buitenkant iemand die toezicht houdt in een fluorescerend hesje om te voorkomen dat iemand iets tussen de tralies doorgeeft. Moet dat echt zo?”

Lees ook: Onverteerbaar voor bewoners en familie: al maanden geen echt contact. ’Ik moet kiezen tussen zoon en dochter’, zegt Hans van der Linden

Buitenspel

Woede ook: ,,Ouderen zijn de grootste slachtoffers geworden en moesten alleen hun laatste maanden door. De achterblijvers die gewoon voor hun naasten willen zorgen zijn buitenspel gezet. Ik zal het ze nooit vergeven.”

Opstandigheid alom. ,,Gooi open die verpleeghuizen! Met dezelfde regels als restaurants, sauna’s en sportscholen.” Een 93-jarige vraagt zich af: ,,Waarom mag je in een vrij land ouderen gevangen houden?” Haar dochter meldt dat moeder ’heimwee naar de vrijheid heeft’. ,,Iedereen loopt buiten, dat kan ze zien op haar balkon en tv.”

De zwager van Rietje Meijer kan niet bewegen en praten. Hij viel ruim zes kilo af in het verpleeghuis. ,,Mijn zwager sterft dan misschien niet aan corona maar door voedseltekort en het gemis van de liefdevolle zorg van zijn vrouw.”

Fiets gepakt

Wim van Duin (89), buitenmens in hart en nieren, ontvluchtte zijn zorginstelling. „Op een ochtend kon hij er niet meer tegen. Om half zeven is hij het gebouw uit geslopen. Stilletjes heeft hij zijn fiets gepakt en is hij een rondje gaan rijden”, zegt dochter Jolanda van Duin. ,,Toen hij terugkwam is hij gesnapt door verzorgers. Nu zit hij verplicht veertien dagen in isolatie. Hij is er kapot van. Terwijl hij onderweg niemand is tegen gekomen. Maar hij is ’stout’ geweest. Eigenlijk ben ik hartstikke trots op hem.”

Ze zag, nadat de zorginstellingen op 20 maart de deuren sloten, haar vader veranderen van ’kipfit en oersterk in een gebroken man’.

Maatwerk

Familieleden van verpleeghuisbewoners snakken naar ’maatwerk’ bij het toelaten van bezoek. „Laten we kijken naar wat mogelijk is. Vertrouw erop dat de familie de veiligheid in acht neemt”, klinkt het.

„Het is een duivels dilemma. Wij snappen familieleden die elkaars nabijheid missen heel goed”, zegt Job Leeuwerke namens de Noord-Hollandse zorgorganisaties. „Alle verpleeghuizen willen zo snel mogelijk weer helemaal open. Alleen het dilemma is, dat we dat vreselijke virus buiten de deur willen houden. Dat is prioriteit nummer één. We hebben allemaal gezien wat er gebeurt als corona in huis is. Tegelijkertijd willen we mensen de kans geven hun dierbaren te ontmoeten. We willen niets liever dan dat ze elkaar weer kunnen zien. Wel is er in de periode van sluiting alles aan gedaan om alternatieve manieren van contact mogelijk te maken, met praathuisjes, beeldbellen etcetera. Ook al staat dat niet gelijk aan echt contact.”

Topsport

„De medewerkers bedrijven al drie maanden topsport”, benadrukt Leeuwerke. „Echt een wereldprestatie. Ze hebben privé weinig sociale contacten, gaan zo min mogelijk naar de supermarkt. Zodat ze hun beroep kunnen blijven uitoefenen en geen bewoners besmetten. Medewerkers hebben echt iets opgegeven en nóg. 95 procent van de familieleden hebben alle begrip voor de maatregelen. Komen met cadeaus, bloemen en taarten.”

Maar er zijn incidenten geweest. „Onbehoorlijk gedrag. Zelfs medewerkers die met de tuinslang zijn natgespoten.”

Was er achteraf meer maatwerk mogelijk? „Ik denk het niet. De hele sector heeft zich gehouden aan de richtlijnen van het kabinet”, zegt Leeuwerke. ,,Sluiting van de locaties was het moeilijkste besluit, maar onvermijdelijk. Nú kunnen we per locatie kijken wat wel en niet mogelijk is. Cliëntenraden zijn daarbij betrokken. Het wordt langzaamaan maatwerk. De versoepeling komt in een stroomversnelling, maar dat moet je heel zorgvuldig doen. Stap voor stap. Het virus ligt altijd op de loer.”

Meta de Weerd, dochter van een bewoonster van het zorgcentrum in Berkhout, juicht de versoepeling toe. „Ik ben vooral blij dat we straks zonder mondkapje of handschoenen onze familie mogen bezoeken. En heerlijk dat we weer buiten mogen wandelen met elkaar.” Wel op afspraak en met 1,5 meter afstand. „Knuffels kunnen dus nog niet.”

Jeugdtrauma

„Wat wij missen is maatwerk”, laat Esther Stap weten. Ze is bezorgd over haar vader van 83 in een ’inleunwoning’. „Mijn vader heeft een jeugdtrauma. Hij is de eerste twintig jaar van zijn leven opgesloten geweest in een internaat en daar ernstig mishandeld.” Dat heeft grote impact op zijn leven. „Nu hij weer in gevangenschap zit, komt alles van vroeger extra naar boven.”

Tevergeefs vroeg de familie tijdens de lockdown of hij onder begeleiding naar buiten, naar de fysiotherapeut of psychische hulpverlener mocht. „Ze maken geen uitzondering en blijven zich verschuilen achter RIVM-regels.” De schrik is groot als zijn ex-vrouw eindelijk op bezoek mag. ,,Hij zei tegen haar dat hij het leven niet meer ziet zitten. Hij is zijn leven gestart in opsluiting en wil hier niet in eindigen. Zo triest!”

Plezier

Anneke Weeteling benadrukt dat ouderen ook rechten hebben. „Waarom niet lekker naar buiten, in de tuin bij de kinderen?” Het zou veel plezier geven ,,in dat korte tijdje dat ze nog op deze aardbol zijn”.

Minister Hugo de Jonge (VWS) laat via zijn woordvoerder weten dat hij de roep om maatwerk begrijpt. ,,Het was noodzakelijk om even niet bij elkaar op bezoek te gaan, omdat we de meest kwetsbaren moesten beschermen tegen het virus. Maar juist in deze moeilijke tijd hadden familieleden bij elkaar willen zijn. De roep om maatwerk achteraf is daarom te begrijpen. Maar in maart stond het beschermen van de meest kwetsbare mensen voorop. Daarom was duidelijkheid en snelheid geboden. De maatregel die genomen is lijkt geholpen te hebben bij het tot staan brengen van de groei van het aantal verpleeghuislocaties waar sprake is van besmetting.”

Schrijnend

Tweede Kamerlid Carla Dik (ChristenUnie) pleit voor maatwerk bij het toelaten van bezoek in verpleeghuizen. „De afgelopen tijd vond in sommige gevallen nog bezoek plaats onder schrijnende omstandigheden, met een hek ertussen of met een medewerker erbij. Bovendien hebben sommige verpleeghuizen hun deuren nog helemaal niet geopend.”

Ze wil dat het ministerie van VWS verpleeghuizen helpt de hygiëne en bescherming te verbeteren om nieuwe besmettingen te voorkomen.

Bewoners mogen vanaf 15 juni meerdere bezoekers ontvangen. Dat is een maand eerder dan gepland. Op 20 maart gingen de deuren dicht voor bezoek. In korte tijd maakte het coronavirus in veertig procent van de verpleeghuizen slachtoffers. Volgens de cijfers van Verenso, de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde, raakten bijna 10.000 bewoners besmet, van wie er bijna 2.000 stierven.

Lees hier meer ervaringen:

Het voorportaal van de hemel is een gevangenis geworden voor de schoonmoeder van Dirk Visser

’We hebben een date’ - Tineke Borst bezoekt haar man in het verpleeghuis

Op bezoek bij schoonmoeder: de bezoekerskar is net een aquarium, zegt Cees Koring

Jan de Boer gaat met tranen in de ogen naar huis

En:

Ik houd hoop op het oude normaal - Jan ’t Hart een week na de brief ’Sorry mam’