Tijdens de ’Black Summer’ stootten de brandende bossen van Australië meer CO2 uit dan het mondiale jaarlijkse vliegverkeer [video]

Koolonoxideconcentratie boven Zuidoost-Australië tijdens de ’Black Summer’.

Koolonoxideconcentratie boven Zuidoost-Australië tijdens de ’Black Summer’.© Afbeelding SRON

Wilfred Simons
Leiden

De enorme bosbranden in Australië, die woedden tussen juni 2019 en maart 2020, veroorzaakten een enorme uitstoot van CO2. Een onderzoeksteam van de VU Amsterdam en het in Leiden gevestigde SRON Netherlands Institute for Space Research is erin geslaagd om die uitstoot te berekenen: 700 miljard kilo, vergelijkbaar met de jaarlijkse uitstoot van het mondiale vliegverkeer.

Van juni 2019 tot maart 2020 woedden in het zuidoosten van Australië honderden bosbranden. In totaal 186.000 vierkante kilometer eucalyptusbos ging in rook op, de brand legde bijna 6000 gebouwen in de as en naar schatting een miljard wilde dieren kwamen om. Onder de geschrokken Australiërs staat die periode bekend als de ’Black Summer’.

Natuurbranden zijn in Australië niets bijzonders, maar ze komen vooral voor in het droge, savanne-achtige landschap in het noorden van het continent. In het zuidoosten, waar de grote steden liggen en waar eerder een vrij nat, mediterraan klimaat heerst, zijn bosbranden juist zeldzaam. Klimaat- en bosbrandexpert Guido van der Werf van de VU Amsterdam noemt de ’Black Summer’-branden dan ook uniek.

(Tekst gaat door onder het filmpje)

SRON kon de uitstoot van CO2 berekenen met behulp van de Nederlandse spectrometer Tropomi, die gemonteerd is op de ESA-satelliet Sentinel-5 Precursor. Deze satelliet draait dagelijks een baantje over Australië en zo kon Tropomi het verloop van de branden precies volgen. Tropomi meet concentraties luchtvervuiling in de atmosfeer en kan van een aantal stoffen ook zeggen waar die uit bestaat.

Het VU/SRON-team, dat onder leiding staat van SRON-onderzoeker Ilse Aben, moest wel aan de gegevens rekenen. Tropomi meet namelijk geen CO2, maar koolmomoxide. Daarbij werd het team geholpen door het feit dat uit veldmetingen goed bekend is hoeveel koolmonoxide en CO2 er bij branden in eucalyptusbossen vrijkomt, en in welke verhouding. Hieruit kwam het getal van 700 miljard kilo.

Zorgen

SRON-onderzoekers Ivar van der Velde en Van der Werf maken zich zorgen. De ’normale’ natuurbranden waarmee Australië te maken heeft, zijn doorgaans klein. Er komt wel CO2 bij vrij, maar de savanne groeit ook snel weer dicht, dus ze worden in het algemeen gezien als klimaatneutraal. Deze grote branden waren eerder een voorbode van hoe klimaatverandering ook de vegetatie kan veranderen. Dat betekent dat de eucalyptusbossen niet gemakkelijk kunnen teruggroeien, waardoor het hele gebied dus netto CO2 verliest.

De onderzoekers verwachten de komende jaren vaker branden in de eucalyptusbossen in Zuidoost-Australië. ,,We hebben mogelijk te maken met een nieuw fenomeen dat eerder lijkt op branden die worden waargenomen bij grootschalige ontbossing, zoals aan de randen van de Amazone’’, zegt Van der Werf. Het VU/SRON-team heeft de onderzoeksresultaten woensdagmiddag gepubliceerd in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Nature.

Net binnen