Eerste reactie is vaak ’ieuw’ maar steeds meer mensen tellen mee: op jacht naar de ’Tiny Ten’ tijdens de Bodemdierendagen

Aandacht voor de ’onderburen’ tijdens de Bodemdierendagen.© Illustratie Djenné Fila

Annet van Aarsen
Amsterdam

Honderden mensen gaan tot en met 5 oktober op jacht naar de ’Tiny Ten’. Tijdens de Bodemdierendagen, die vrijdag begonnen, tellen ze in hun eigen tuin, op het schoolplein, in het bos of in het park de ’onderburen’.

Tiny Ten, dat is een knipoog naar de Big Five die mensen op wildsafari in Afrika graag voor hun lens krijgen, zegt Froukje Rienks van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). In plaats van naar luipaard, leeuw, olifant, neushoorn en buffel wordt uitgekeken naar regenworm, naaktslak, huisjesslak, spin(-achtige), pissebed, miljoenpoot, duizendpoot, kever, mier en - de enige warmbloedige in het rijtje - mol.

,,Ze zijn niet zo aaibaar als een zoogdier of een vogel’’, geeft Froukje grif toe. ,,Maar als je mensen gaat uitleggen hoe belangrijk bodemdieren zijn voor alles wat boven de grond groeit en bloeit, dan zijn ze snel om. De eerst reactie is vaak ’ieuw’, maar dan wordt het al snel een verwonderde ’oooh’. En je hoeft de bodemdieren natuurlijk niet te knuffelen.’’

(verhaal gaat verder onder de foto)

Tellen: een kwartier of half uur is genoeg.© Foto Bodemdierendagen.nl

In 2015 organiseerden het Nederlands Instituut voor Ecologie en het Centre for Soil Ecology voor het eerst een landelijke teldag. ,,Op vier oktober, dierendag. We kregen veel positieve respons en dachten: hier kunnen we meer mee doen. Nu hebben we tien Bodemdierendagen achter elkaar. Dat werkt ook beter, want zo kunnen mensen tussen de regenbuien door een droog moment kiezen voor hun waarnemingen. Wel zo prettig, hoewel bodemdieren niet vies zijn van een regenbuitje. Ze gedijen in een vochtige omgeving.’’

De effecten van het weer afgelopen zomer zijn een groot vraagteken. Froukje: ,,We zijn nieuwsgierig wat dit jaar gaat brengen. De zomer was gortdroog en de vraag is: wat zien we daarvan terug in de waarnemingen. In 2018 - ook zo droog - zagen we verschuivingen in de top-10. De huisjesslakken waren behoorlijk gekelderd, bijvoorbeeld. Van de eerste mensen, die dit jaar hun waarnemingen instuurden, horen we dat ze best wel moeite moesten doen om bepaalde bodemdieren te vinden.’’

(verhaal gaat verder onder de foto)

Een naakslak, een van de Tiny Ten.© Foto Bodemdierendagen.nl

Ze heeft twee doelen voor ogen met de Bodemdierendagen. ,,ten eerste willen we graag dat mensen zich bewust worden van het belang van een gezonde, levende bodem. We zijn ervan afhankelijk. Het is - zei één van onze onderzoekers - net als bij een pizza. Als de bodem niet klopt, kun je de rest ook vergeten’’, aldus Froukje. ,,Tweede belangrijke doel is het verzamelen van kennis. Dit werkt heel goed omdat je met zoveel mensen tegelijk waarneemt.’’

Zoekkaart

Ook meetellen? Tips & tricks over hoe je dat aanpakt, zijn te vinden op de website Bodemdierendagen. Daar staan ook een handige zoekkaart en een scoreformulier op. Als je je waarnemingen doorgeeft aan de organisatie, ontvang je meteen een rapportcijfer voor de bodem in je achtertuin of in het park om de hoek.