Tiranniek gedrag is niet nodig om op hoog niveau te presteren | column

Nhung Dam

Als een regisseur of producent me uitfoeterde, wist ik dat de kans bestond dat ik daarna nooit meer aan de bak zou komen. Altijd die dreiging van een zwarte lijst. Die lijst was niet een onzichtbare abstractie, die hing bij elke productie als een manifest boven mijn hoofd. Dan maar slikken, doorzetten, en me eroverheen zetten.

Vooral mijn bek houden en doen waarvoor je opgetrommeld werd. Een dikke huid hebben werd geprezen en die kon ik als positief kenmerk op mijn CV bijschrijven.

Het artikel over Matthijs van Nieuwkerk waarin hij beschuldigd wordt zijn werknemers jarenlang te hebben getiranniseerd, roept om me heen veel gemengde reacties op. ’Dit hoort nou eenmaal bij het vak,’ zeggen sommigen. ’Om op zulk hoog niveau te presteren is dit soort gedrag nodig. Geen topsport zonder bloedvergieten, of het nou gaat over een talkshow, of totstandkoming van een theaterstuk, het is nou eenmaal zo.’

Een vriendin, reeds gepensioneerd, maar jarenlang tandartsassistente, puft over de gevoeligheid van de huidige generatie: ’Ik weet niet anders dan dat er door de tandartsen tegen me geschreeuwd werd, ik zette me er gewoon overheen. Zo gaan die dingen nou eenmaal. Het is niet uniek voor jullie vak.’

Dat is dus precies het probleem. Dat dingen nou eenmaal zo gaan, betekent niet dat het maar geaccepteerd moet worden. Je niet (durven) uitspreken is geen teken van kracht of flexibiliteit, het is de norm in stand houden, een werkklimaat dat de tiran maar al te goed uitkomt en wellicht gecreëerd heeft.

De gedupeerden treft geen blaam. Ik kan me voorstellen: Als kersvers afgestudeerde van een journalistieke opleiding en aangenomen in het walhalla van een ’DWDD’, je zit in een gouden kooi. Als je op een zwarte lijst gezet wordt, weet iedereen dat binnen no time. De wereld is maar klein. Wat was er voor die jonge redacteuren nog na een leven bij ’DWDD’? Dan maar in de vrije uren bij de psycholoog werken aan je ptss om de volgende dag weer regelrecht in het hol van de leeuw te stappen.

In mijn vak zijn de dalen diep en de pieken hoog, de emotionaliteit vliegt je om de oren, velen hebben offers moeten maken om in dit werkveld terecht te komen, en ja, het is een onzeker bestaan en dingen mislukken soms, díe dingen horen bij het vak, niet een tiran die je wijsmaakt dat je in essentie niet deugt.

Overgevoeligheid van de huidige generatie of niet, er kunnen niet genoeg misstanden besproken worden. Wij hebben een nieuwe norm te zetten. Mensen in machtsposities horen niet te schreeuwen en als volwassene hoef je je niet te laten kleineren. Als een functie niet geschikt voor je is, zijn er andere manieren om dat kenbaar te maken. Een gebrek aan een dikke huid is geen teken van overgevoeligheid, het is nodig om kunst te maken.

Net binnen