Waarom je niet zomaar elk klusje moet aanpakken | column

Jolein de Rooij.© Foto Nikos Tsiokas

Jolein de Rooij

’If you want something done, ask a busy man’. Dat is een waarheid als een koe, behalve dat het meestal om een vrouw gaat.

Die vrouw is bovendien erg slecht in nee zeggen. Ze krijgt daardoor steeds zaken op haar bord waarvan iedereen vindt dat ze moeten gebeuren, maar waarin niemand zin heeft. Ze verdient daar geen cent aan en helpt er ook haar loopbaan niet verder mee.

Integendeel, ze loopt zelfs het gevaar in een vicieuze cirkel terecht te komen: uiteindelijk is iedereen er zo aan gewend dat zij altijd de *@%-klusjes opknapt, dat ze de eerste is die daarvoor gevraagd wordt.

Misschien klink ik nu een beetje zuur, maar dat komt omdat ik net ’De Nee-club’ uitgelezen heb. Dat boek is geschreven door vijf hoogopgeleide Amerikaanse vrouwen die zich ruim tien jaar geleden afvroegen waarom ze zo hard werkten en toch niet aan hun werk toekwamen. Het belangrijkste antwoord: vrouwen worden niet alleen vaker gevraagd voor *@%-klusjes, maar hun omgeving gaat er ook vaak van uit dat ze ja zeggen.

Bij weigering lopen ze daarom het risico om als ’kreng’ te worden gezien, als ’moeilijk’ te worden beschouwd, of ’geen teamplayer’ te zijn. Om die reden vereist het aardig wat behendigheid zonder al te veel kleerscheuren onder dit soort verzoeken uit te komen. Daarover later meer.

Wat ook interessant aan het boek is: *@%-klusjes zijn lang niet altijd meteen als zodanig herkenbaar. Natuurlijk, elke dag voor de hele afdeling koffie halen of standaard tijdens vergaderingen de notulen maken, is niet de meest rechtstreekse weg naar succes. Gevraagd worden voor een sollicitatiecommissie, of als organisator van een jubileumfeest, lijkt dat al meer. Maar klusjes die je beter kunt nalaten, zijn niet altijd meteen als zodanig herkenbaar.

Een van de interessantste voorbeelden vond ik dat van een advocate die ooit een handige samenvatting schreef over wat nieuwe wetgeving, en die spontaan aan al haar collega’s rondmailde. Haar leidinggevende reageerde erg enthousiast. Misschien zelfs iets te enthousiast, want voortaan kreeg ze standaard deze taak, voor alle nieuwe wetgeving. Dat kostte haar erg veel tijd, waardoor ze minder declarabele uren had, en uiteindelijk niet gevraagd werd om partner te worden, terwijl dat wel een aantal mannelijke collega’s overkwam. Foutje! Bedankt!

Maar hoe zeg je nou nee zonder al te veel brokken te maken? Daar valt veel over te zeggen, maar de ’ja-nee-ja’-techniek van onderhandelingsexpert William Ury is een mooi uitgangspunt. Je legt dan eerst uit wat voor jou nu belangrijk is, daarna zeg je duidelijk nee, en vervolgens doe je een opbouwend tegenvoorstel.

Voorbeeld: „Jolein, kan jij vanavond koken?” Antwoord: „Ik moet nu echt deze column afronden, dus ik heb geen tijd. Maar ik kan je vanavond wel op een etentje trakteren. Goed?”

Jolein de Rooij is psycholoog en journalist. Ze verdiept zich vooral in het thema ’emoties op de werkvloer’.

Daarover schrijft ze voor ons een wekelijkse column.